نفقه فرزند

/نفقه فرزند

یکی از تکالیف رابطه زناشویی پرداخت نفقه فرزند است. پیشتر درباره نفقه زوجه نکاتی را خدمت خوانندگان مفصلاً متذکر شدیم. در خصوص نفقه فرزند نیز سوالات متعددی پرسیده میشود که ما سعی داریم در این نوشته به سوالات رایج در این خصوص پاسخ دهیم.

نفقه فرزند مشترک شامل چیست ؟

در ماده ۱۲۰۴ قانون مدنی مصادیق نفقه فرزند ذکر شده است که بیان میدارد : “نفقه اقارب عبارت است از مسکن و البسه و غذا و اثاث البیت به قدر رفع حاجت با در نظرگرفتن درجه استطاعت منفِق”
همانطور که ملاحظه میکنید مطابق قانون مدنی نفقه شامل نیازهای اساسی فرزند از جمله مسکن و لباس و غذا و وسائل خانه میباشد.
نکته مهم در خصوص این ماده اینست که موارد ذکر شده در این ماده انحصاری نیست بلکه تمثیلی است به این معنا که قانونگذار در مقام بیان تمامی مصداق های نفقه نبوده است بلکه صرفاً از باب تمثیل مواردی را ذکر کرده است پس چنانچه بتوان اثبات نمود مورد دیگری از نیازهای اساسی فرزند است (مثل هزینه تحصیل،هزینه پوشاک کودک و …) آن مورد نیز از مصداقهای نفقه به شمار می آید و منفق (نفقه دهنده) موظف به پرداخت آن است.
نکته: موارد ذکر شده در ماده ۱۲۰۴ حصری نیست و صرفاً از باب مثال اورده شده است و میتوان موارد دیگری را هم جزء نفقه دانست.

چه کسی باید نفقه فرزند را بدهد :

قانون مدنی در ماده ۱۱۹۹ نفقه دهندگان را به ترتیب مشخص کرده است. قانونگذار در این ماده مقرر میدارد: “نفقه اولاد برعهده پدر است پس از فوت پدر یا عدم قدرت او به انفاق به عهده اجداد پدری است با رعایت الاقرب فالاقرب درصورت نبودن پدر و اجداد پدری و یا عدم قدرت آنها نفقه برعهده مادر است. هرگاه مادر هم زنده و یا قادر به انفاق نباشد با رعایت الاقرب فالاقرب به عهده اجداد و جدات مادری و جدات پدری واجب النفقه است و اگر چند نفر از اجداد و جدات مزبور از حیث درجه اقربیت مساوی باشند نفقه را باید به حصه متساوی تادیه کنند”.
نکته: نفقه به ترتیب به عده پدر، جد پدری (پدربزرگ پدری)، مادر، جد مادری (پدربزرگ مادری) است.
مورد مهمی که در این ماده مدنظر قرار گرفته است اینست که در پرداخت نفقه اولاد ، برخلاف پرداخت نفقه همسر بیشتر وضعیت نفقه دهنده مدنظر قرار میگیرد. به این معنا که در پرداخت نفقه زن ، وضعیت زن از لحاظ جایگاه اجتماعی مهمترین معیار پرداخت نفقه است اما در مورد نفقه اولاد وضعیت و شرایط اقتصادی پرداخت کننده نفقه معیار مهم پرداخت نفقه است.

آیا هرینه تحصیل فرزند هم جزء نفقه است ؟

قانون ما در خصوص هزینه تحصیل فرزند سکوت اختیار کرده است. اما همانطور که گفتیم مصادیق نفقه که در قانون ذکر شده صرفاً از باب مثال است.
بنظر میرسد که با توجه به اینکه تحصیل یکی از مسائل مهم در تربیت فرزند میباشد فلذا میتوان تحصیل را نیز از مصادیق نفقه به حساب آورد. لیکن رویه غالب قضایی بر اینست که صرفاً نفقه فرزند تا پایان تحصیلات مدرسه (تا زمانی که تحصیل اجباری است) از مصادیق نفقه به حساب می آید و پس از آن نفقه دهنده تکلیفی به پرداخت نفقه ندارد.
نکته: هزینه تحصیل تا پایان مدرسه از مصادیق نفقه است

تا چه سنی باید نفقه پرداخت شود ؟

در خصوص این پرسش ابتدا باید دانست که برخلاف نفقه زوجه، نفقه فرزند را صرفاً میتوان نسبت به آینده مطالبه کرد. بنابراین اگر پدری سالها نفقه ندهد شما فقط میتوانید از اکنون تا زمانی که فرزند واجب النفقه است درخواست پرداخت نفقه کنید.
قانو مدنی در ماده ۱۲۰۶ بیان میدارد: “زوجه در هر حال می تواند برای نفقه زمان گذشته خود اقامه دعوا نماید و طلب او از بابت نفقه مزبور طلب ممتاز بوده و در صورت افلاس یا ورشکستگی شوهر، زن مقدم بر غرما خواهد بود ولی اقارب فقط نسبت به آتیه می توانند مطالبه نفقه نمایند”.
نکته: نفقه فرزند را فقط میتوان نسبت به آینده مطالبه کرد.
در خصوص مدت زمان پرداخت نفقه قانون ما نسبت به زمان پایان پرداخت نفقه حکم خاصی ندارد. اما در ماده ۱۱۹۷ بیان میدارد: “کسی مستحق نفقه است که ندار بوده و نتواند به وسیله اِشتغال به شغلی وسائل معیشت خود را فراهم نماید”.
رویه بر اینست که پسر تا سن سربازی و دختر تا زمانی که ازدواج میکند چنانچه قادر به تامین هزینه های زندگی خود نباشند مشمول نفقه هستند.
نفقه فرزند

آیا عدم پرداخت نفقه جرم است ؟

بله مطابق ماده ۵۳ قانون حمایت از خانواده عدم پرداخت نفقه جرم انگاری شده است. طبق این ماده: ” هرکس با داشتن استطاعت مالی، نفقه زن خود را در صورت تمکین او ندهد یا از تأدیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع کند به حبس تعزیری درجه شش محکوم می شود. تعقیب کیفری منوط به شکایت شاکی خصوصی است و در صورت گذشت وی از شکایت در هر زمان تعقیب جزایی یا اجرای مجازات موقوف می شود “
در این خصوص باید بدانید که حتی اگر فرزند تحت سرپرستی باشد و فرزند خونی نباشد یا ناشی از تلقیح مصنوعی باشد نیز مشمول این ماده میشود و پرداخت نفقه آن اجباری است.
نکته: عدم پرداخت نفقه جرم است و در قانون برای آن مجازات تعیین شده است.

شیوه درخواست نفقه چگونه است ؟

نحوه درخواست نفقه به این صورت است که اگر دختر به سن نه سالگی و پسر به سن پانزده سالگی نرسیده باشد مادر میتواند به جای ایشان بر علیه پدر درخواست نفقه کند. از سن پانزده سالگی پسر و نه سالگی دختر تا سن هیجده سالگی زمانی خود فرد میتواند درخواست نفقه دهد که حکم رشد از دادگاه بگیرد و پس از سن هیجده سالگی خود فرد میتواند نفقه را به طرفیت منفِق مطالبه کند.
در طلاق توافقی و طلاق یکطرفه نیز چنانچه طرفین فرزند مشترکی داشته باشند دادگاه مکلف است که تکلیف پرداخت نفقه را مشخص کند.

تعدیل نفقه با تغییر تورم :

باید بدانید که حکم دادگاه در خصوص نفقه (چه نفقه فرزند و چه نفقه زوج) وحی منزل نیست. اگر بتوانید اثبات کنید که شرایط زندگی تغییر کرده است، نرخ تورم بالا رفته است میتوانید از دادگاه درخواست تعدیل نفقه مطابق با شرایط جدید بدهید.

روش تعیین نفقه از سوی دادگاه چگونه است ؟

معمولاً دادگاهها تعیین میزان نفقه را به کارشناس مربوطه واگذار میکنند. پس از تعیین کارشناس رویه به این صورت است که کارشناس با والدین فرزند تماس میگیرد و سوالاتی را در خصوص فرزند، وضعیت گذشته آن و شغل والدین میپرسد. باید بدانید که میزان نفقه در پرونده های مختلف متفاوت است و این میزان بسته به زندگی در شهرهای بزرگ و کوچک یا روستا، میزان تحصیلات فرزند و حتی محل زندگی والدین و درآمد انها متفاوت است ولی در هر حال نفقه باید شامل هزینه های ابتدایی زندگی که هر شخص برای گذران زندگی خود به آنها احتیاج دارد باشد.

آیا مادر شاغل میتواند نفقه فرزند را از پدر بخواهد ؟

یکی از اشتباهات رایج این است که اگر مادر دارای شغلی باشد دیگر خود باید نفقه فرزندش را بدهد و پدر تکلیفی به پرداخت نفقه ندارد. باید بدانید که اتفاقاً تجربه نشان داده است که وضعیت اقتصادی مادر تاثیر مستقیمی بر روی تعیین میزان نفقه فرزند دارد. اگر مادری تحصیلات عالیه داشته باشد، در شرایط رفاهی مناسبی باشد و استقلال مالی و شغل مستقل داشته باشد میزان نفقه فرزند آن نیز بیشتر از میزان نفقه معمول برای فرزندان مادران خانه دار تعیین میشود.

نفقه فرزند نامشروع (فرزند ناشی از زنا) ؟
مطابق قانون طفل متولد از زنا ملحق به زانی نمیشود لیکن پدر را مکلف است که نفقه فرزند نامشروع خود را پرداخت کند. بنابراین اگر پدر طفل نامشروع مشخص باشد و برای فرزند شناسنامه اخذ شده باشد پدر موظف است که نفقه فرزند خود را پرداخت کند.
۱۳۹۷-۱۱-۴ ۱۳:۰۱:۱۲ +۰۳:۳۰

ثبت ديدگاه